Nguyễn Nhật Nguyên, nhân viên media đang dựng clip cho khách hàng. Ảnh: CTV

Ngành truyền thông đa phương tiện tạo cho người học những cơ hội việc làm đa dạng: từ biên tập viên, phóng viên, nhân viên PR, nhân viên quảng cáo, đến thiết kế đồ họa, thiết kế website, thiết kế game…

Truyền thông đa phương tiện (Multimedia) tích hợp kiến thức báo chí truyền thông và kiến thức công nghệ để sáng tạo, thiết kế, xây dựng những sản phẩm ứng dụng đa phương tiện trong lĩnh vực truyền thông như truyền hình, phát thanh, báo điện tử, quảng cáo… hay “lấn sân” sang lĩnh vực giải trí như game, điện ảnh, hoạt hình… Tuy là một ngành mới nhưng những ứng dụng của nó đã trở nên quen thuộc và ngày càng phát triển cao trong đời sống hàng ngày.

Đa dạng ngành học

TS Hồ Tố Phương - chủ nhiệm ngành quản trị công nghệ thông tin Trường ĐH Hoa Sen giới thiệu: “Chữ ‘media’ trong ‘multimedia’ nghĩa là phương tiện truyền thông. Theo cách hiểu phổ biến thì đó là phát thanh, truyền hình, báo chí, Internet… tức các phương tiện truyền thông đại chúng. Chữ ‘multimedia’ tức là có thể sử dụng trên cả phương tiện này lẫn trên phương tiện khác. Ví dụ như sách là một dữ liệu ở dạng thông tin văn bản (text). Khi kẹp trong nó là một CD mở ra chúng ta cũng thu nhận dữ liệu trong sách nhưng có cả âm thanh để nghe, hình ảnh để minh họa thì đó chính là một sản phẩm ‘multimedia’”.

Theo bà Phương, cách hiểu thông thường về ‘multimedia’ là người biết một số kĩ năng quay phim, dựng phim, biết về lập trình đồ họa 2D, 3D trên máy tính, có thể sử dụng thành thạo các phần mềm biên tập và xử lý hình ảnh, âm thanh như Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, Adobe Premiere… “Đây là một cách hiểu tuy không sai nhưng chồng chéo và không chính xác. Những người thiết kế đồ họa (graphic design), thiết kế hệ thống kỹ thuật vận hành là làm công việc thiết kế truyền thông đa phương tiện. Nếu không có tư duy sáng tạo, họ chỉ là thợ vẽ”, TS Phương nói.

ThS Đoàn Khánh Diễm, chủ nhiệm ngành truyền thông đa phương tiện Trường ĐH Công nghệ TP.HCM cho biết: “Ngành mỹ thuật truyền thông đa phương tiện hay thiết kế truyền thông đa phương tiện thiên về phần nhìn, trong đó sử dụng những ngôn ngữ, hình ảnh, âm thanh, đồ họa… để thiết kế một logo ấn tượng hay làm một clip quảng cáo độc đáo chẳng hạn. Trong khi đó ngành truyền thông đa phương tiện của trường đào tạo đi theo hướng bao quát hơn và thiên về phần nội dung. Bên cạnh khối kiến thức nền tảng về ngôn ngữ báo chí, ngôn ngữ truyền thông đa phương tiện, xây dựng chương trình truyền hình, truyền thanh…, các sinh viên sẽ chọn lựa giữa ba hướng chuyên ngành là hướng truyền thông (quản trị truyền thông, truyền thông nội bộ, kiểm soát rủi ro, xây dựng thương hiệu…), tương tác cộng đồng (tổ chức sự kiện, PR) và kỹ thuật (hệ thống thông tin, thiết kế, xử lý hình ảnh…)”.

Bà Diễm cho rằng truyền thông ở Việt Nam mới chỉ chú trọng báo chí trong truyền thông mà chưa mạnh về truyền thông, đặc biệt là trong việc xây dựng thương hiệu, quản lý rủi ro. Những vụ khủng hoảng truyền thông thường xuyên diễn ra trong khi thiếu những chuyên gia truyền thông xuất sắc để giải quyết những bài toán đó, tiêu biểu là vụ khủng hoảng của nhãn hiệu trà Dr. Thanh của tập đoàn Tân Hiệp Phát. Dường như vụ khủng hoảng này đã trở thành một ví dụ điển hình cho việc đào tạo ngành truyền thông ở nước ta. “Ngành này đòi hỏi sự nhạy bén năng động, sự tư duy và sáng tạo rất khốc liệt nhưng thú vị và hút nhân lực”, bà Diễm nhận định.

Bà Phương cho biết: “Còn trong ngành quản trị công nghệ truyền thông thuộc khoa đào tạo chuyên nghiệp, sinh viên sẽ học cách sản xuất và kinh doanh một sản phẩm truyền thông. Đó có thể là một quảng cáo trên truyền hình (TVC), một chương trình truyền hình, phát thanh, phim điện ảnh hay hoạt hình… Những sản phẩm này đều xoay quanh truyền thông nghe – nhìn và tiến tới xa hơn là làm game và news media. Lưu ý, người học ngành này là người sản xuất, tổ chức tất cả các công đoạn để cho ra một sản phẩm. Trong khi đó, thợ vẽ chỉ làm một công đoạn vẽ trong đó, người sáng tạo ý tưởng chỉ chuyên sáng tạo và sẽ không quan tâm đến thị trường, đến công chúng và hiểu được công chúng muốn gì. Do đó cần người sản xuất để đảm bảo dự án sẽ được vận hành”.

Ngành học sáng tạo và năng động

“Công chúng bây giờ không còn thụ động nữa. Trước kia họ có thể chờ đến đúng giờ rồi mở TV để xem chương trình họ yêu thích nhưng hiện nay họ càng ngày càng chủ động trong việc tìm kiếm thông tin. Công nghệ luôn phát triển và cho ra đời những sản phẩm mới có tính tương tác cao, thậm chí không chỉ coi trên màn hình TV mà phải coi thêm trên web hay mạng xã hội, đòi hỏi người xem phải nhập cuộc để có những trải nghiệm thú vị. Trên phim ảnh có thể thấy các hiệu ứng đồ họa kỹ thuật số rất nhiều, những sáng tạo thiết kế nhân vật trong phim hoạt hình chẳng hạn, cũng ngày càng tinh xảo, các ứng dụng mobile thì ngày càng tiện ích hơn và đó chính là những ngành ứng dụng trong tương lai”, bà Phương chia sẻ.

Nguyễn Nhật Nguyên, nhân viên media tại cổng thông tin điện tử Zing cho biết: “Công việc của mình là làm ra các clip ngắn cho khách hàng, thường là quay dựng clip quảng cáo hay clip giới thiệu sản phẩm. Những công ty hay agency trong ngành truyền thông thường có bộ máy gọn nhẹ, đòi hỏi một người phải làm rất nhiều việc. Mình phải biết ‘đa phương tiện’ là để đụng yêu cầu gì cũng biết làm. Khách hàng luôn khó tính, từ những lỗi nhỏ nhất như font chữ, dấu chấm phẩy đều có yêu cầu gắt gao. Đôi khi họ có ‘gu’ thẩm mỹ không giống mình, mình cũng phải hết sức kiên nhẫn mà chiều theo ý họ”.

Cũng theo Nguyên, vì làm trong lĩnh vực truyền thông nên sản phẩm làm ra sẽ được chia sẻ cho công chúng. “Khi làm xong mà mọi người chấp nhận sản phẩm của mình, được nhiều người xem và ủng hộ thì rất vui, nhất là khi nghe người khác bàn tán về nó. Ngành này luôn đổi mới vì phải chạy theo xu hướng hiện đại, theo kỹ thuật, kỹ xảo mới nhưng đồng thời cũng phải đổi mới bản thân. Mình không bao giờ làm ra hai sản phẩm giống nhau cả. ‘Sáng tạo hay là chết’ là như thế. Ngoài ra mình cũng phải kiên trì, không nổi nóng với khách hàng”.

Trịnh Thu Thảo, thiết kế đồ họa tại công ty truyền thông quảng cáo Ngôi Sao Vàng cho biết: “Trong ngành này có những nguyên tắc bất di bất dịch, như là tôn trọng bản quyền. Nó không chỉ dừng lại ở việc không ăn cắp sản phẩm của người khác mà còn là tôn trọng sự khác biệt về ý tưởng, thẩm mỹ. Do đó mình không bao giờ chê bai sản phẩm của người khác mà luôn cố gắng học hỏi từ mọi thứ. Năng khiếu về nghệ thuật cộng thêm óc sáng tạo có thể giúp bạn thành công dễ dàng hơn. Khi vẽ, mình cảm thấy như đang trò chuyện với cuộc sống và đóng góp những ý tưởng, những cảm hứng cho nó. Tiếp xúc với máy móc cả ngày nhưng mình không hề cảm thấy cô đơn”.

Theo bà Phương, ngành này đòi hỏi đầu tư máy móc thiết bị không phải quá “khủng” nhưng phải có cấu hình cao để chạy các phần mềm trên máy tính. “Chỉ tính riêng ngành thiết kế đồ họa, hơn 80% sinh viên tốt nghiệp ngành này ra trường đều có việc làm với mức lương khởi điểm 6-7 triệu. Tuy nhiên, ngay từ năm hai, sinh viên đã có thể kiếm thu nhập dựa trên những công việc tự do, làm các dự án bên ngoài. Học theo hệ chính quy, sinh viên được học các kiến thức nền móng về mỹ thuật, nguyên tắc thiết kế… để có một tư duy sáng tạo”. ThS Nguyễn Nhật Thiếu Anh, chuyên viên marketing khoa đào tạo chuyên nghiệp Trường ĐH Hoa Sen cho biết. Những trường đào tạo thiết kế đồ họa khá nhiều, bao gồm Trường ĐH FPT, Trường ĐH quốc tế RMIT, Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM, Trường ĐH Mỹ thuật TP.HCM…

NGỌC TUYỀN